ot

OT I ’ism’. Ukangning o t i nima? Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz a:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 198; Devon, I, 107), oʻsha davrlardayoq a:    unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 361; DS, 64); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:t > at > ât.

OT II ’yirik ish-ulov hayvoni’. Yaxshi o t g a bir qamchi, yomon o t g a ming qamchi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz at tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 361; DS, 65); Mahmud Qoshgʻariy bu soʻzni "qattiq talaffuz qilinadigan alif bilan" deb alohida taʼkidlaydi (Devon, I, 70); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: at > ât.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (I-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

1. Yakka tuyoqlilarga mansub oʻtxoʻr, sutemizuvchi yirik ish-ulov hayvoni. ◆ Oq ot. ◆ Qashqa ot. ◆ Yoʻrgʻa ot. ◆ Ot abzali. ◆ Otga taqa qoqmoq. ◆ Otga minmoq. ◆ Yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi. Maqol ◆ Sidiqjon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning jilovini silkidi. Abdulla Qahhor, „Qoʻshchinor chiroqlari“ ◆ Uzoqdan ot yeldirib keluvchi otliqni koʻrgan Sodiq koʻchaning oʻrtasida toʻxtadi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
   Ot zavodi - ot naslini yaxshilash va nasldor, yuqori sifatli otlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik, korxona.
   Ot kuchi - maxs. 75 kg/m sekundga yoki 0,736 kvtga teng quvvat. ◆ 80 ot kuchiga ega boʻlgan traktor.
   Ot sporti - otda yurish, mashq qilish musobaqalarining umumiy nomi. ◆ Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot sportining bir necha turlari kiritilgan.
   Ot oʻyin - esk. 1) ayn. sirk. ◆ -Shu, teatr degani nima, ot oʻyinimi? — Abdishukurdan soʻradi choyfurush Sadriddin boyvachcha. Oybek, „Tanlangan asarlar“ 2) ayn. karusel.
2. Otning boshiga oʻxshatib yasalgan shaxmat donasi, asp. ◆ Otni yurmoq. Ot bshgan shoh bermoq.
3. Muchal yil hisobida yettinchi yil nomi. ◆ Uning yili ot.
   Ot yili - muchal yil hisobida yettinchi yil (q. muchal).
   Ot mindirmoq - ot sovgʻa qilmoq, ot bilan mukofotlamoq. ◆ Eshitganlar shoirga rahmat aytib, biri tun kiydirib, biri ot mindiribdi. Shukrullo, „Saylanma“ ◆ Bugun biz kanal qazish muddatini tezlatishga tashabbuskor boʻlgan ikki dongdor quruvchiga ot mindirmoqchimiz. Said Ahmad, „Ufq“
   Ot solmoq - ayn. ot qoʻymoq 2.
   Ot qoʻymoq - 1) otning jilovini boʻsh qoʻyib yeldirmoq; 2) mingan otini biror kimsa tomon yoʻnaltirib hujum qilmoq. ◆ Kecha-kunduz togʻma-togʻ dushmanga qarshi ot qoʻyib, ypyui ochamiz. M. Muhamedov, „Mashq“
   Otday boʻlib ketmoq - sogʻaymoq, kasallikni unutib yubormoq. ◆ Ota, tashvish tortmang, sal oʻtmay otday boʻlib ketasiz. "Sharq yulduzi"
   Otdan tushsa ham, egardan tushmaydi - ilgarigi mavqei yoki martabasidan tushgandan keyin ham takabburligini tashlamagan kishi haqida.
   Otni qamchilamoq - q. qamchilamoq.

ot

1. Kishining shaxsiy ismi, nom. ◆ Chaqaloqqa ot qoʻymoq. ◆ Oti(ng) oʻchsin (oʻchgur)! qargʻ. ◆ Oti(ng) qursin (qurgʻur)! qargʻ. ◆ [Mirzakarimboy:] Oting nima jiyan? -Otim Yoʻlchi. Oybek, „Tanlangan asarlar“ ◆ Yaxshi qiz, kechirasiz, otingizni bilmayman, siz xotirjam boʻling, biron joyi bir nima boʻlsa, oʻzim tuzatib beraman. Said Ahmad, „Ufq“
2. Oʻrgatilgan hayvonlarning nomi; laqab. ◆ Buning oti Toʻrtkoʻz emas. Arslon.
3. Umuman, narsalarning, hodisalarning nomi, nom biddiruvchi soʻz. ◆ Bu.. togʻning oti Muzloq edi. Mirzakalon Ismoiliy, „Fargʻona tong otguncha“ ◆ Mingoʻrik mavzei otidan ham maʼlum - bunda ming chogʻliq oʻrik daraxti oʻsgani uchun.. edi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“ ◆ [Safar boʻzchi:] Choʻzma kekirdagingni, buqoq.. andishaning otini qoʻrqoq qoʻydingmi?! Abdulla Qodiriy, „Mehrobdan chayon“ ◆ [Jannat opa:] Qih.. haligi oti qursin.. Malikboyning maydonida! Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
   Ot qoʻymoq - nom bermoq, atamoq.
   Oti yoʻq - yev. chayon haqida aytiladi.
   Otiga(gina) - shunchaki, koʻrinishga, nomiga. ◆ U otigagina rais, hamma ish muovin qoʻlida. yash Otigagina xon boʻlib oʻtiruvchi Xudoyorxon, Musulmonqul maydondan olinguncha oʻzining qoʻgʻirchoq sifat yura berishini tushundi. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
   Otimni boshqa qoʻyaman - qasam, ontni ifodalovchi ibora. ◆ Boshlangan ishni oxirigacha olib bormasam, otimni boshqa qoʻyaman. Oydin, „Sadagʻang boʻlay, komandir“
4. Unvon, mansab, nom. ◆ Bir qari odamga "kuyovlik" otini berish ham uni kuyov boʻlganday quvontiradi. Sadriddin Ayniy, „Qullar“
5. s. t. Zot, urugʻ. ◆ [Sunnat:] Kel, oʻsha Muharraming boʻlmasa, boshqasi-da, qiz oti qurib ketibdimi? Shuhrat, „Shinelli yillar“
6. Shuhrat, dong. ◆ Yaxshidan ot qolar, yomondan dod qolar. Maqol ◆ Izlar boʻldim Qorajonning qizini, Ot koʻtargan Zulxumorning oʻzini. Ergash Jumanbulbul oʻgʻli
   Ot chiqarmoq - nom chiqarmoq, dong taratmoq, shuhrat qozonmoq, mashhur boʻlmoq, tanilmoq. ◆ Qoʻlingdan kelgancha chiqar yaxshi ot. Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot! Ergash Jumanbulbul oʻgʻli
7. Shaʼn, nomus, gʻurur. ◆ [Usta Olim:] Sizga xabar berib oʻtirishni yigitlik otiga ep bilmay, menga ham bir narsa sezdirmagan. Abdulla Qodiriy, „Oʻtgan kunlar“
8. tlsh. Predmetni bildirib, "kim?" yoki "nima?" soʻrogʻiga javob boʻladigan soʻz. ◆ Turdosh ot. ◆ Atoqli ot. ◆ Mavhum ot. ◆ Biror shaxs, narsa yoki joyga atab qoʻyilgan nomlar atoqli otlar sanaladi. "Ona tili" darsligi

ОТ. Oʻzbek tilining izohli lugʻati (2022) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q.Adabiyotlar roʻyxati.

ot (koʻplik otlar)

ot

dori, oʻt, zahar

ot

• olov

Pak qiz

ot

• olov

Andoza:nov-adj

• sakkiz

ot

ot

ot

ot