CS Knowledge Base

Nandi kaBhebhe (1760 – 10 Oktoba 1827) alikuwa binti Bhebhe kaLanga, chifu wa zamani wa Wamhlongo wa Elangeni, na mama wa Shaka kaSenzangakhona, mfalme wa Wazulu.^[1] Malkia Nandi kaBhebhe alizaliwa katika Melmoth mwaka 1760. Baba yake alikuwa chifu wa watu wa Mhlongo wa Elangeni.

Nandi kaBhebhe alipata ujauzito nje ya ndoa na mwana wa Jama kaNdaba, aitwaye Senzangakhona. Watu wa Mhlongo walimtaka Senzangakhona kulipa fidia kwa kitendo hicho kisicho cha jadi. Bhebhe kaLanga alimwendea Jama kaNdaba ili kusuluhisha suala hilo. Nandi alishiriki moja kwa moja katika majadiliano hayo na alidai malipo ya ng'ombe 55 kama mahari na fidia. Jama kaNdaba alikubali kulipa ili kuepusha vita.

Senzangakhona alimpenda Nandi, na walikuwa na watoto wawili, Shaka na binti aitwaye Nomcuba. Baada ya uhusiano wao kuzorota, Nandi alilazimika kuondoka katika makazi ya kifamilia (kraal). Alirudi kwa watu wake wa Mhlongo huko Elangeni, akimwacha Shaka nyuma. Maisha ya Shaka katika makazi ya Senzangakhona yalikuwa hatarishi, na hatimaye mjomba wake Mudli alimleta yeye pamoja na dada yake kwa Nandi huko Elangeni.^[2]

Katika kipindi hicho, Nandi alilazimika kuwalinda watoto wake dhidi ya njaa na majaribio ya kuuawa. Hata hivyo, maisha huko Elangeni yaliendelea kuwa hatari, hivyo aliondoka pamoja na watoto wake na kuishi miongoni mwa watu wa Khondlo (Qwabe). Akiwa huko, alikutana na Gendeyana ambaye alimwoa, na walipata mtoto wa kiume aitwaye Ngwadi.

Maisha yake miongoni mwa Waqwabe hayakuwa mazuri, jambo lililomlazimu kuondoka tena na kwenda kuishi miongoni mwa Wamthethwa waliokuwa wakiongozwa na chifu Dingiswayo ka Mohlatsane. Nandi alipokelewa kwa ukarimu na alipata mahali pazuri pa kulea watoto wake—Shaka, Nomcuba na Ngwadi.

Mwanawe Shaka alijiunga na kikosi cha kijeshi (ibutho) kilichoongozwa na Bhuza. Ni akiwa miongoni mwa Wamthethwa ndipo Shaka alianza kubuni mbinu zake za kijeshi.