Mendaza[4] ([menðas̻a]) Nafarroako udalerria da, Lizarrako merindadea kokatua. Berrotza ibarrean iparralderen dagoen udala da. Izan ere, Berrotza udalerria XIX. mendean hainbat udaletan banatu zen, eta haietako bat, Mendaza.

Honako herriek osatzen dute: Asarta, Acedo, Mendaza (herriburua) eta Ubago. Estenblo baserria eta Granada jaurerria ere udalerri honetan daude. Behin betiko fusioa baino lehen, 1842ko erroldan, egungo lurraldeak lau udalerritan banatuta ageri ziren: Asarta eta Kabrega, Acedo eta Granada, Ubago eta Mendaza bera.

31.8 kilometro koadrokoa da.

Geografia

Ingurune naturala eta klima

Kokapena

Mendaza Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean dago, Arabako mugatik gertu, eta Nafarroako hiriburutik 68 kilometrora. Herria NA-129 errepidearen ertz batean dago, Acedo eta Mues bitartean, Kodesko mendilerroaren ekialdeko muturrean kokatuta.

Klima

Mendazako klima mediterraneo epela da, urteko batez besteko tenperaturak 8 eta 12 gradu artekoak, eta prezipitazioak 600 eta 1.200mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 80 izaten dira herrigunean, eta 120 edo gehiago udalerriko gunerik menditsuenetan.

Landaredia

Herriaren inguruan jatorrizko 1457 hektarea arte geratzen dira, gizakiaren eragina dela eta, asko degradatu da euren itxura.

"Hiru Hanka" artea

Nafarroako naturako monumentua, Quercus Ilex motako arte espeziea da, barrualdea hutsik dauka, eta hiru oinarriren gainean eusten da. Zuhaitzak 1.200 urte inguru dituela uste da, sekula aurkitutako arterik zaharrenetakoa.

Udalerri mugakideak

Mugakideak hauek dira: Lana (iparraldean); Antzin, Piedramillera eta Sorlada (ekialdean); Mues eta Desoio (hegoaldean); eta Mirafuentes, Nazar eta Zuñiga (mendebaldean).

Ekonomia

Zerbitzuak

Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra biltzeaz, ura hornitzeaz eta osasun zerbitzuaz arduratzen da Mendazan eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Demografia

Biztanleriaren tamainaUrtea20040060080010001200189019201950198020102040MendazaBiztanleriaren estatistikaHonako hau Wikidata bidez sortutako biztanleria grafiko automatiko bat da. Aldaketa bat egin beharrez gero, bertan egin dezakezu.

Politika

Udaletxea

Mendazako udaleko idazkaria Zuñigako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Arriba kalea, 1

Udal hauteskundeak

Azken urteetan Mendazako alkateak Nafarroako Herriaren Batasuneko kideak izan dira. 2007an Javier Ángel López de Dicastillo Sanz aukeratu zuten; alderdiak lau zinegotzi lortu zituen, eta hortaz, gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak zortzi izan ziren (emandako guztien %3,94) eta boto zuriak hamasei (%8,21). Abstentzioa %32,11koa izan zen.

Mendazako Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
UPN 102 4
Agrupación Electoral Independiente 77 3

2011ko udal hauteskundeetan alderdi bereko Jesús Gambra aukeratu zuten alkate; aurkeztutako zerrenda bakarra UPNkoa (108 boto eta 7 zinegotziak) izan zen.

Alkateak

Hauek izan dira Mendazako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[5]
Pedro Jesus Alecha Berruete[5][6] 1979 1983 Agrupacion de Electores de Mendaza
Antonio Martinez Martinez[5][6] 1983 1987 Agrupacion Electoral San Valentin
Jose Aramendia Carlos[5] 1987 1991 Agrupacion Electoral Independiente de Mendaza
Jose Aramendia Carlos[5] 1991 1995 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Aramendia Carlos[5] 1995 1999 Nafar Herriaren Batasuna
Jose Aramendia Carlos[5] 1999 2002 a Nafar Herriaren Batasuna
Javier Angel Lopez de Dicastillo Sainz[5] 2002 2003 Nafar Herriaren Batasuna
Javier Angel Lopez de Dicastillo Sainz[5] 2003 2007 Nafar Herriaren Batasuna
Javier Angel Lopez de Dicastillo Sainz[5] 2007 2011 Nafar Herriaren Batasuna
Jesus Gambra Zubiria[5] 2011 2015 Nafar Herriaren Batasuna
Javier Senosiain Paternain[5][7] 2015 2019 Nafar Herriaren Batasuna
Javier Senosiain Paternain[5][8] 2019 2023 Agrupacion Electoral La Berrueza
Javier Senosiain Paternain[9][10] 2023 Jardunean Agrupacion Electoral La Berrueza

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Garraioa

Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

 Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
6 Gasteiz
(geltokia)		 Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza) Lizarra
(geltokia)

Kultura

Euskara

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Mendaza eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %6,43k zekien euskaraz hitz egiten.

Santa Coloma murrua

Santa Coloma baseliza burdin aroko murru baten gainean eraiki zen. [11] Bertan hainbat zeramika aztarna aurkitzen dira, hain zuzen ere zeramika grafitatuak izenekoak.[12]

Erreferentziak

  1. ↑ a b c d e Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  5. ↑ a b c d e f g h i j k l m (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-20).
  6. ↑ a b «Mendaza» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-20).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Tiempos de cambio en Tierra Estella» Revista Calle Mayor 2015-05-29 (kontsulta data: 2025-02-17).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «El mapa político de Navarra: todos los alcaldes y alcaldesas» Diario de Noticias de Navarra 2019-06-16 (kontsulta data: 2025-02-16).
  9. ↑ «Toki entitateen gida» Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioa (kontsulta data: 2025-04-07).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Navarra, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Navarra 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-02-12).
  11. ↑ Castiella Rodríguez, Amparo. (2004). «Peculiaridades del poblamiento prerromano en territorio vascón: Navarra» Cuadernos de Arqueología (Pamplona: Universidad de Navarra) 12: 177-233. (kontsulta data: 2025-10-11).
  12. ↑ Nájera Marcos, Israel. (2007-2008). «Nuevos hallazgos de cerámica grafitada en Navarra: Santa Coloma (Mendaza)» Trabajos de arqueología Navarra, 20: 45-62. (kontsulta data: 2025-10-11).

Ikus, gainera

Bibliografia

Kanpo estekak


Mendaza
Acedo | Asarta | Estenblo | Granada | Mendaza | Ubago
source: https://eu.wikipedia.org/wiki/Mendaza