In the Circassian language, pronouns belong to the following groups: personal, demonstrative, possessive, interrogative, reflexive, determinative, and indefinite.
In Circassian, personal pronouns are strictly expressed only in the first person and second person in singular and plural forms.[1][2]
Circassian does not have gender-distinguishing pronouns. Unlike most languages, it does not have "traditional" third-person pronouns (he, she, it, they). The concept of the third person is expressed using demonstrative pronouns.
| Case | 1st Person (I / We) | 2nd Person (You) | ||
|---|---|---|---|---|
| West (Adyghe) | East (Kabardian) | West (Adyghe) | East (Kabardian) | |
| Singular | ||||
| Absolutive | сэ [sa] | сэ [sa] | о [wa] | уэ [wa] |
| Ergative | сэ | сэ | о | уэ |
| Instrumental | сэркӏэ | сэркӏэ | оркӏэ | уэркӏэ |
| Adverbial | сэрэу | сэрэу | орэу | уэрэу |
| Plural | ||||
| Absolutive | тэ [ta] | дэ [da] | шъо [ʃʷa] | фэ [fa] |
| Ergative | тэ | дэ | шъо | фэ |
| Instrumental | тэркӏэ | дэркӏэ | шъоркӏэ | фэркӏэ |
| Adverbial | тэрэу | дэрэу | шъорэу | фэрэу |
Examples:
West сэ о усэплъы East сэ уэ усоплъ I you I am looking at you "I am looking at you."
West мы ӏофыр сэркӏэ къины East мы ӏуэхур сэркӏэ гугъущ this work for me hard "This work is hard for me."
Demonstrative pronouns (3rd Person)
Circassian uses demonstrative pronouns to fulfill the role of the third person. Unlike English "he", "she", or "it", which are abstract references, Circassian pronouns are spatial—they point to "that one" or "this one".[3]
There are three main demonstratives, distinguished by distance and visibility:
- а (Neutral/Invisible): Refers to someone/something not visible, abstract, or mentioned previously.
- мы (Proximal): Refers to someone/something visible and close to the speaker ("this one").
- мо (Distal): Refers to someone/something visible but far away ("that one over there").
Forms
A major difference between West and East Circassian appears in the Oblique/Ergative case: West uses -щ (-ɕ), while East uses -бы (-bə).[4]
| Case | Neutral (He/She/That) | Proximal (This) | Distal (That yonder) | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| West | East | West | East | West | East | |
| Singular | ||||||
| Absolutive | ар | ар | мыр | мыр | мор | мор |
| Ergative | ащ | абы | мыщ | мыбы | мощ | мобы |
| Instrumental | ащкӏэ | абыкӏэ | мыщкӏэ | мыбыкӏэ | мощкӏэ | мобыкӏэ |
| Adverbial | арэу | арэу | мырэу | мырэу | морэу | морэу |
| Plural | ||||||
| Absolutive | ахэр | ахэр | мыхэр | мыхэр | мохэр | мохэр |
| Ergative | ахэмэ | абыхэм | мыхэмэ | мыбыхэм | мохэмэ | мобыхэм |
| Instrumental | ахэмкӏэ | абыхэмкӏэ | мыхэмкӏэ | мыбыхэмкӏэ | мохэмкӏэ | мобыхэмкӏэ |
| Adverbial | ахэрэу | ахэрэу | мыхэрэу | мыхэрэу | мохэрэу | мохэрэу |
Examples:
West мор о уимашинэ East мор уэ уи машинщ that (visible) you your car "That is your car."
West ащ къысиӏуагъэр мыщ есӏотэжьыгъ East абы къызжиӏар мыбы жесӏэжащ that one (erg.) the thing (s)he told me this one (erg.) I told him back "I told this person the things that person told me."
West ахэмкӏэ мы джанэу мощ щыгъэр дахэ East абыхэмкӏэ мы джанэу мобы щыгъыр дахэщ for them this shirt that one wearing beautiful "According to them, the shirt that person is wearing is beautiful."
Reflexive pronouns
Circassian has specific reflexive pronouns used when the subject and object are the same person (e.g., "He hurt himself"). These are primarily used for the third person.[5][6]
| Case | Singular (Himself/Herself) | Plural (Themselves) | ||
|---|---|---|---|---|
| West (Adyghe) | East (Kabardian) | West (Adyghe) | East (Kabardian) | |
| Absolutive | ежь | езы / ежь | ежьхэр | езыхэр |
| Ergative | ежь | езым | ежьхэмэ | езыхэм |
| Instrumental | ежькӏэ | езымкӏэ | ежьхэмкӏэ | езыхэмкӏэ |
Example:
West ежь сэ къысиӏуагъ East езым сэ къызжиӏащ himself I (s)he told me "He told me himself."
Possessive pronouns indicate ownership ("mine", "yours"). In Circassian, these are distinct from the possessive prefixes attached to nouns.[7]
The base form of a possessive pronoun (e.g. сэсый "mine", оуй "yours", ий "his") has no noun case: it is used predicatively, as the predicate of sentences such as "this house is mine", and it never takes case suffixes in this function. When the pronoun instead stands for the possessed object itself — "the one that is mine", "the one that is yours" — it is substantivized: it behaves like a noun and takes the regular noun case suffixes, the absolutive -р (сэсыер "the one that is mine"), the ergative -м (сэсыем) and the instrumental -(м)кӏэ (сэсыемкӏэ "with mine").
| Form | 1st (Mine/Ours) | 2nd (Yours) | 3rd (His/Theirs) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| West | East | West | East | West | East | ||
| Singular Possessor | |||||||
| Base form ("mine") — caseless | сэсый | сэсей | оуй | уоуэ/уий | ий | ей | |
| Substantivized ("the one that is mine") |
Absolutive | сэсыер | сэсейр | оуиер | уийр | иер | ейр |
| Ergative | сэсыем | сэсейм | оуим | уийм | ием | ейм | |
| Instrumental | сэсыемкӏэ | сэсеймкӏэ | оуемкӏэ | уоуэмкӏэ | иемкӏэ | еймкӏэ | |
| Plural Possessor | |||||||
| Base form ("ours") — caseless | тэтый | дэдей | шъошъуй | фий | яй | яй | |
| Substantivized ("the one that is ours") |
Absolutive | тэтыер | дэдейр | шъошъуиер | фийр | яер | яйр |
| Ergative | тэтыем | дэдейм | шъошъуим | фийм | яем | яйм | |
| Instrumental | тэтыемкӏэ | дэдеймкӏэ | шъошъуемкӏэ | фиймкӏэ | яемкӏэ | яймкӏэ | |
The third person also has an emphatic (reflexive) form built on ежь "self": ежьый "his own" (East езым ей), as in мыр оуя ежья? "Is this yours or his (own)?".
Examples:
West мы джэгуалъэхэр сэсиех East мы джэгуалъэхэр сэсейхэщ this toys they are mine "These toys are mine."
West мо унэ плъэгъурэ сэсый East мо унэ плъагъури сэсейщ that house seeing mine "That house you are seeing is mine."
West мыр оуя ежья? East мыр уоуэ хьэмэрэ езым ей? this yours? is it his? "Is this yours or his?"
Examples of the substantivized (case-marked) forms:
West сэсыер ины East сэсейр инщ the one that is mine big "Mine (the one that is mine) is big."
West оуиер дахэ East уийр дахэщ the one that is yours beautiful "Yours (the one that is yours) is beautiful."
West сэсыем еплъ East сэсейм еплъ at the one that is mine (erg.) look! "Look at mine."
West оуемкӏэ тхэ East уоуэмкӏэ тхэ with yours (instr.) write! "Write with yours."
Predicative forms
Possessive pronouns are commonly used as predicates ("this is mine"). When the subject of such a predicate is a first or second person, the pronoun takes the corresponding absolutive person prefix, producing a single-word predicate: у-сэсый "you are mine", сы-оуй "I am yours". A third-person plural subject is marked by the plural suffix (West -(э)х, East -хэ): сэсиех "they are mine".
After a person prefix, the third-person possessive pronouns ий "his" and яй "theirs" appear with the linking consonant р: с-рый "I am his", у-ряй "you are theirs".
A dash marks combinations in which the possessor and the subject refer (in part) to the same person(s) (e.g. *"I am mine", *"we are mine"); such combinations do not occur.
| Possessor | Subject | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| I | You (sg.) | He/She/It | We | You (pl.) | They | |
| Mine | — | усэсый | сэсый | — | шъусэсый | сэсиех |
| Yours (sg.) | сыоуй | — | оуй | тыоуй | — | оуиех |
| His/Hers | срый | урый | ий | трый | шъурый | иех |
| Ours | — | утэтый | тэтый | — | шъутэтый | тэтиех |
| Yours (pl.) | сышъошъуй | — | шъошъуй | тышъошъуй | — | шъошъуиех |
| Theirs | сряй | уряй | яй | тряй | шъуряй | яех |
In Kabardian the same construction uses the Kabardian person prefixes (сы-, у-, ды-, фы-), and the final element -ый of the Western forms corresponds to Eastern -ий/-ей (West сыоуй → East сыуэуий). In declarative sentences the predicate additionally takes the affirmative suffix -щ: усэсейщ "you are mine", сэсейхэщ "they are mine". The suffix is absent in questions: усэсей? "are you mine?".
| Possessor | Subject | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| I | You (sg.) | He/She/It | We | You (pl.) | They | |
| Mine | — | усэсей | сэсей | — | фысэсей | сэсейхэ |
| Yours (sg.) | сыуэуий | — | уоуэ/уий | дыуэуий | — | уэуийхэ |
| His/Hers | сырей | урей | ей | дырей | фырей | ейхэ |
| Ours | — | удэдей | дэдей | — | фыдэдей | дэдейхэ |
| Yours (pl.) | сыфий | — | фий | дыфий | — | фийхэ |
| Theirs | сыряй | уряй | яй | дыряй | фыряй | яйхэ |
Examples:
West о сэ усэсый East уэ сэ усэсейщ you I you are mine "You are mine."
West сэ шъо шъусэсый East сэ фэ фысэсейщ I you (pl.) you (pl.) are mine "You (plural) are mine."
West сэ о сыоуй East сэ уэ сыуэуийщ I you I am yours "I am yours."
West сэ шъо сышъошъуй East сэ фэ сыфийщ I you (pl.) I am yours (pl.) "I am yours (plural)."
West о тэ утэтый East уэ дэ удэдейщ you we you are ours "You are ours."
West мы унэр тэтый East мы унэр дэдейщ this house it is ours "This house is ours."
West ащ сэ срый East абы сэ сырейщ him I I am his "I am his."
West ащ ар ий East абы ар ейщ his it it is his "It is his."
West мы тхылъхэр яех East мы тхылъхэр яйхэщ this books they are theirs "These books are theirs."
Possessive Prefixes
Possession is a key grammatical feature in Adyghe. Unlike independent possessive pronouns ("mine"), these are prefixes attached directly to the noun. Nouns are divided into two categories based on the relationship between the possessor and the possessed:[8]
- Inalienable (Organic) possession: Used for things that cannot be separated from the possessor (body parts, family, intrinsic positions).
- Alienable (Proprietary) possession: Used for transferable property, objects, and concepts.
Note: This distinction is strictly maintained in West Adyghe. In Eastern Circassian (Kabardian), this distinction has largely disappeared, and the "Alienable" prefixes are used for almost all nouns.
Inalienable possession
In West Adyghe, inalienable possession is marked by short prefixes attached to the noun stem. This category includes:[9]
- Body parts: e.g., head, heart, leg.
- Kinship terms: e.g., mother, brother, daughter.
- Name: ыцӏэ
- Part-whole relations: ычӏэгъ (its under), ыкӏоцӏ (its inside), ыпэ (its front/nose).
| Person | Prefix | Example (Head) | ||
|---|---|---|---|---|
| West (Adyghe) | East (Kabardian) | West (Adyghe) | East (Kabardian) | |
| 1st Sing | с- / сы- | си- | с-шъхьэ | си щхьэ |
| 2nd Sing | п- / у- | уи- | п-шъхьэ | уи щхьэ |
| 3rd Sing | ы- | и- | ы-шъхьэ | и щхьэ |
| 1st Plur | т- / ты- | ди- | т-шъхьэ | ди щхьэ |
| 2nd Plur | шъу- | фи- | шъу-шъхьэ | фи щхьэ |
| 3rd Plur | а- | я- | а-шъхьэ | я щхьэ |
Alienable possession
Alienable possession is used for separable items, such as property, animals, concepts, and material objects. In West Adyghe, these prefixes involve the additional vowel -и- (-i-). In Kabardian, these same prefixes are used for almost all situations.[10][11]
| Person | Prefix | Example (House) | ||
|---|---|---|---|---|
| West (Adyghe) | East (Kabardian) | West (Adyghe) | East (Kabardian) | |
| 1st Sing | си- | си- | си-унэ | си унэ |
| 2nd Sing | уи- | уи- | уи-унэ | уи унэ |
| 3rd Sing | и- | и- | и-унэ | и унэ |
| 1st Plur | ти- | ди- | ти-унэ | ди унэ |
| 2nd Plur | шъуи- | фи- | шъуи-унэ | фи унэ |
| 3rd Plur | я- | я- | я-унэ | я унэ |
Predicative possession
The possessive prefixes can likewise combine with the absolutive person prefixes directly on a possessed noun, producing predicates of the type "you are my child". The structure is [subject prefix] + [possessive prefix] + noun: о сэ у-си-кӏал "you are my child" (2sg. subject + 1sg. possessor + "child").
As with the possessive pronouns, the third-person possessive prefixes и- and я- take the linking consonant р after a subject prefix: у-ри-кӏал "you are his child".
| Possessor | Subject | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| I | You (sg.) | He/She/It | We | You (pl.) | They | |
| My | — | уси- | си- | — | шъуси- | си-…-эх |
| Your (sg.) | сыуи- | — | уи- | тыуи- | — | уи-…-эх |
| His/Her | сри- | ури- | и- | три- | шъури- | и-…-эх |
| Our | — | ути- | ти- | — | шъути- | ти-…-эх |
| Your (pl.) | сышъуи- | — | шъуи- | тышъуи- | — | шъуи-…-эх |
| Their | сря- | уря- | я- | тря- | шъуря- | я-…-эх |
| Possessor | Subject | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| I | You (sg.) | He/She/It | We | You (pl.) | They | |
| My | — | уси- | си- | — | фыси- | си-…-хэ |
| Your (sg.) | сыуи- | — | уи- | дыуи- | — | уи-…-хэ |
| His/Her | сыри- | ури- | и- | дыри- | фыри- | и-…-хэ |
| Our | — | уди- | ди- | — | фыди- | ди-…-хэ |
| Your (pl.) | сыфи- | — | фи- | дыфи- | — | фи-…-хэ |
| Their | сыря- | уря- | я- | дыря- | фыря- | я-…-хэ |
A plural subject is marked on the noun: шъусикӏалэх "you (pl.) are my children" (East фысищӏалэхэщ).
Examples:
West о сэ усикӏал East уэ сэ усищӏалэщ you I you are my child "You are my child."
West сэ о сыуикӏал East сэ уэ сыуищӏалэщ I you I am your child "I am your child."
West ар сикӏал East ар сищӏалэщ he he is my child "He is my child."
West ащ о урикӏал East абы уэ урищӏалэщ his you you are his child "You are his child."
West о тэ утикӏал East уэ дэ удищӏалэщ you we you are our child "You are our child."
West о сэ усиныбджэгъу East уэ сэ усиныбжьэгъущ you I you are my friend "You are my friend."
West шъо сэ шъусикӏалэх East фэ сэ фысищӏалэхэщ you (pl.) I you are my children "You (plural) are my children."
Interrogative pronouns correspond to English Wh-words.[12]
Interrogative Pronous[13]
| Meaning | West (Adyghe) | East (Kabardian) |
|---|---|---|
| who | хэт | хэт |
| what / which | сыд | сыт |
| why | сыда | сыт щхьэкӏэ |
| where | тыдэ | дэнэ |
| how much | тхьапш | дапщэ |
| which one | тары | дэнэ |
| when | сыдигъу | сыт щыгъуэ |
Examples:
West хэт къэкӏуагъэ? East хэт къэкӏуар? who came "Who came?"
West сыд кӏалэм ыцӏэ? East сыт щӏалэм и цӏэр? what the boy his name "What is the boy's name?"
West непэ тыдэ ущыӏэщт? East нобэ дэнэ ущыӏэну? today where you will be "Today where will you be?"
The main indefinite pronoun is someone/something.[14]
| Case | Singular | Plural | ||
|---|---|---|---|---|
| West | East | West | East | |
| Absolutive | зыгорэ | зыгуэр | зыгорэхэр | зыгуэрхэр |
| Ergative | зыгорэм | зыгуэрым | зыгорэхэмэ | зыгуэрхэм |
| Instrumental | зыгорэ(м)кӏэ | зыгуэр(ым)кӏэ | зыгорэхэ(м)кӏэ | зыгуэрхэ(м)кӏэ |
Examples:
West зыгорэ пчъэм къытеуагъ East зыгуэр бжэм къытеуащ someone door knocked "Someone has knocked the door."
West кӏалэ горэм бэнанэр ешхы East щӏалэ гуэрым бананэр ешх some boy banana eats "Some boy is eating the banana."
West пшъэшъэ дахэ горэм мыр къысиӏуагъ East пщащэ дахэ гуэрым мыр къызжиӏащ girl some pretty this (s)he told me "Some pretty girl told me this."
Indicatory pronouns
Indicatory pronouns are predicative forms used to say "It is X".[15]
| Meaning | West (Adyghe) | East (Kabardian) | ||
|---|---|---|---|---|
| Cyrillic | IPA | Cyrillic | IPA | |
| it is me | сэры | [sarə] | сэращ | [saraːɕ] |
| it is you | оры | [warə] | уэращ | [waraːɕ] |
| it is him/her | ежьыр | [jaʑər] | аращ | [aːraːɕ] |
| it is us | тэры | [tarə] | дэращ | [daraːɕ] |
| it is you (pl) | шъоры | [ʃʷarə] | фэращ | [faraːɕ] |
| it is them | ежьхэр | [jaʑəxar] | ахэращ | [aːxaraːɕ] |
| that is it | ары | [aːrə] | аращ | [aːraːɕ] |
| this one is | мары | [maːrə] | мыращ | [məraːɕ] |
| that one is | моры | [morə] | моращ | [moraːɕ] |
| exactly that | джары | [d͡ʒaːrə] | аращ | [aːraːɕ] |
Examples:
West сэры къэшъугъотын фае East сэращ фызылъыхъуэн хуейр it is me to find necessary "The one you must find is me."
West ары къысиӏуагъэ East аращ къызжиӏар that is what (s)he told me "That is what he told me."
Dialectal variations (Shapsug)
The Shapsug dialect of West Adyghe preserves specific demonstrative forms that differ from the standard literary language. These include the specific proximal дымы ("this one right here") and the specific distal дымо ("that one way over there").[16]
| Case | Specific Proximal (This here) | Specific Distal (That over there) | ||
|---|---|---|---|---|
| Cyrillic | IPA | Cyrillic | IPA | |
| Singular | ||||
| Absolutive | дымыр | [dəmər] | дымор | [dəmor] |
| Ergative | дымыщ | [dəməɕ] | дымощ | [dəmoɕ] |
| Instrumental | дымыщкӏэ | [dəməɕt͡ʃʼa] | дымощкӏэ | [dəmoɕt͡ʃʼa] |
| Adverbial | дымырэу | [dəməraw] | дыморэу | [dəmoraw] |
| Plural | ||||
| Absolutive | дымыхэр | [dəməxar] | дымохэр | [dəmoxar] |
| Ergative | дымыхэмэ | [dəməxama] | дымохэмэ | [dəmoxama] |
| Instrumental | дымыхэмкӏэ | [dəməxamt͡ʃʼa] | дымохэмкӏэ | [dəmoxamt͡ʃʼa] |
| Adverbial | дымыхэрэу | [dəməxaraw] | дымохэрэу | [dəmoxaraw] |
Dialectal Examples:
дымощ ицуакъэ ышъо олъэгъуа? [dəmoɕ jət͡sʷaːqa əʃʷa waɬaʁʷaː] that over there (erg.) his shoe its color do you see it? "Do you see the color of that person's shoe over there?"
дымор кӏалэу къысэуагъэр [dəmor t͡ʃʼaːɮaw qəsawaːʁar] that over there (abs.) boy (adv.) the one that hit me "That is the boy that hit me over there."
Dialectal Indicatory Forms:
дыморы кӏалэу сфэсӏуагъэ [dəmorə t͡ʃaːlaw səfasʔʷaːʁa] that is over there boy (adv.) the one I talked about "Over there is the boy I talked about."
References
- ↑ Matasović, Ranko (2010). A Short Grammar of East Circassian (Kabardian) (PDF). Translated by Tena Gnjatović (9th ed.). Zagreb. p. 25-26.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Рогава, Г. В.; Керашева, З. И. (1966). Грамматика адыгейского языка. Краснодар - Майкоп: Краснодарское книжное издательство. pp. 70–73.
- ↑ Урыс, Хь. Щ. (2001). Адыгэ грамматикэ. Фонетикэ, морфонемикэ, морфологие. Налшык: Эльбрус. pp. 165–168.
- ↑ Kumakhov, Mukhadin; Vamling, Karina (2009). Circassian Clause Structure. Caucasus Studies 1. Malmö: Malmö University. pp. 95–97. ISBN 978-91-7104-083-1.
- ↑ Matasović, Ranko (2010). A Short Grammar of East Circassian (Kabardian) (PDF). Translated by Tena Gnjatović (9th ed.). Zagreb. p. 28.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Рогава, Г. В.; Керашева, З. И. (1966). Грамматика адыгейского языка. Краснодар - Майкоп: Краснодарское книжное издательство. pp. 86–87.
- ↑ Урыс, Хь. Щ. (2001). Адыгэ грамматикэ. Фонетикэ, морфонемикэ, морфологие. Налшык: Эльбрус. pp. 172–175.
- ↑ Аркадьев, П. М.; et al. (2009). Аспекты полисинтетизма: очерки по грамматике адыгейского языка. Москва: РГГУ. pp. 55–58. ISBN 978-5-7281-1075-0.
- ↑ Кумахов, Мухадин; Вамлинг, Карина (2006). Эргативность в черкесских языках / Circassian Clause Structure. Malmö: Malmö University. pp. 112–115. ISBN 91-631-9191-1.
- ↑ Matasović, Ranko (2010). A Short Grammar of East Circassian (Kabardian) (PDF). Translated by Tena Gnjatović (9th ed.). Zagreb. p. 27.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Рогава, Г. В.; Керашева, З. И. (1966). Грамматика адыгейского языка. Краснодар - Майкоп: Краснодарское книжное издательство. pp. 92–95.
- ↑ Урыс, Хь. Щ. (2001). Адыгэ грамматикэ. Фонетикэ, морфонемикэ, морфологие. Налшык: Эльбрус. p. 170.
- ↑ Matasović, Ranko (2010). A Short Grammar of East Circassian (Kabardian) (PDF). Translated by Tena Gnjatović (9th ed.). Zagreb. p. 27-28.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Рогава, Г. В.; Керашева, З. И. (1966). Грамматика адыгейского языка. Краснодар - Майкоп: Краснодарское книжное издательство. p. 85.
- ↑ Кумахов, М. А. (1964). Морфология адыгских языков. Синхронно-диахронная характеристика. I. Введение, структура слова, словообразование частей речи. Нальчик: Кабардино-Балкарское книжное издательство. pp. 90–92.
- ↑ Шагиров, А. К. (1977). Этимологический словарь адыгских (черкесских) языков. А-Н. Москва: Издательство «Наука». pp. 120–122.
Bibliography
- Аркадьев, П. М.; Ландер, Ю. А.; Летучий, А. Б.; Сумбатова, Н. Р.; Тестелец, Я. Г. Введение. Основные сведения об адыгейском языке в кн.: "Аспекты полисинтетизма: очерки по грамматике адыгейского языка" под ред.: П. М. Аркадьев, А. Б. Летучий, Н. Р. Сумбатова, Я. Г. Тестелец. Москва: РГГУ, 2009 (Arkadiev, P. M.; Lander, Yu. A.; Letuchiy, A. B.; Sumbatova, N. R.; Testelets, Ya. G.
- Introduction. Basic information about Adyghe language in "Aspects of polysyntheticity: studies on Adyghe grammar" edited by: P. M. Arkadiev, A. B. Letuchiy, N. R. Sumbatova, Ya. G. Testelets. Moscow, RGGU, 2009) (in Russian) ISBN 978-5-7281-1075-0
- Matasović, Ranko. A Short Grammar of East Circassian (Kabardian). Translated from Croatian by Tena Gnjatović. 9th version. Zagreb, 2010.
- Аркадьев, П. М.; Ландер, Ю. А.; Летучий, А. Б.; Сумбатова, Н. Р.; Тестелец, Я. Г. Введение. Основные сведения об адыгейском языке в кн.: "Аспекты полисинтетизма: очерки по грамматике адыгейского языка" под ред.: П. М. Аркадьев, А. Б. Летучий, Н. Р. Сумбатова, Я. Г. Тестелец. Москва: РГГУ, 2009 (Arkadiev, P. M.; Lander, Yu. A.; Letuchiy, A. B.; Sumbatova, N. R.; Testelets, Ya. G.
- Introduction. Basic information about Adyghe language in "Aspects of polysyntheticity: studies on Adyghe grammar" edited by: P. M. Arkadiev, A. B. Letuchiy, N. R. Sumbatova, Ya. G. Testelets. Moscow, RGGU, 2009) (in Russian) ISBN 978-5-7281-1075-0
- Ranko Matasović, A Short Grammar of East Circassian (Kabardian): .
- Caucasus Studies 1 CIRCASSIAN Clause Structure Mukhadin Kumakhov & Karina Vamling
- Кумахов, М. А. Морфология адыгских языков. Синхронно-диахронная характеристика. I. Введение, структура слова, словообразование частей речи. Нальчик: Кабардино-Балкарское книжное издательство, 1964.
- Аркадьев, П. М.; Летучий, А. Б.; Сумбатова, Н. Р.; Тестелец, Я. Г. (ред.). Аспекты полисинтетизма: очерки по грамматике адыгейского языка. Москва: Российский государственный гуманитарный университет, 2009. ISBN 978-5-7281-1075-0
- Яковлев, Н. Ф. Краткая грамматика кабардино-черкесского языка. Выпуск I. Синтаксис и морфология. Ворошиловск: Орджоникидзевское краевое издательство, 1938.
- Яковлев, Н. Ф. Грамматика литературного кабардино-черкесского языка. Москва - Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1948.
- Абдоков, А. И. Фонетические и лексические параллели абхазско-адыгских языков. Нальчик, 1973.
- Шагиров, А. К. Этимологический словарь адыгских (черкесских) языков. А-Н. Москва: Издательство «Наука», 1977.
- Урыс, Хь. Щ. Адыгэ грамматикэ. Фонетикэ, морфонемикэ, морфологие. Налшык: «Эльбрус», 2001.
- Апажев, М. Л. Современный кабардино-черкесский язык. Лексикология, лексикография. Нальчик: «Эльбрус», 2000.
- Яковлев, Н.; Ашхамаф, Д. Грамматика адыгейского литературного языка. Москва - Ленинград: Издательство Академии наук СССР, 1941.
- Рогава, Г. В.; Керашева, З. И. Грамматика адыгейского языка. Краснодар - Майкоп: Краснодарское книжное издательство, 1966.
- Kumakhov, Mukhadin & Vamling, Karina. Circassian Clause Structure (Caucasus Studies 1). Malmö: Malmö University, 2009. ISBN 978-91-7104-083-1
- Кумахов, Мухадин; Вамлинг, Карина. Дополнительные конструкции в кабардинском языке. Lund: Department of Linguistics, Lund University, 1998.
- Кумахов, Мухадин; Вамлинг, Карина. Эргативность в черкесских языках / Circassian Clause Structure. Malmö: Malmö University, 2006. ISBN 91-631-9191-1