El castellanu o español ye un idioma indoeuropéu, nacíu al norte de Burgos, nos territorios llamaos Castiella alredor del sieglu IX.

Influyíu fondamente pol vascu que-y dio'l so sistema vocálicu, y fízo-y desaniciar la f- inicial llatina na mayor parte de les pallabres.

Espardióse hacia'l sur cola Reconquista y cola conversión de Castiella nel reinu con más puxu de los cristianos, impúnxose como llingua de la población na mayor parte de lo que dempués sería España.

La conquista d'América fizo qu'anguaño seya la tercer llingua más falada del mundu xunto al chinu, ya inglés (dependiendo de les fontes), con unos 478 millones de falantes como idioma maternu.

Distribución xeográfica

Países con población hispánica significativa
Orde alfabéticu Númberu de falantes nativos
  1. Alemaña (410,000)
  2. Andorra (40,000)
  3. Aruba (105,000)
  4. Arxentina (43,500,000)
  5. Australia (150,000)
  6. Austria (1,970)
  7. Belize (130,000)
  8. Bolivia (8,610,000)
  9. Bonaire (5,700)
  10. Brasil (6,900,000)
  11. Canadá (272,000)
  12. Chile (18,145,000)
  13. China (250,000)
  14. Colombia (49,200,000)
  15. Corea del Sur (90,000)
  16. Costa Rica (4,220,000)
  17. Cuba (11,300,000)
  18. Curaçao (112,450)
  19. República Dominicana (8,850,000)
  20. Ecuador (16,346,000)
  21. España (46,100,000 )
  22. Estaos Xuníos d'América (58,900,000)
  23. Filipines (25,000)
  24. Finlandia (17,200)
  25. Francia (2,100,000)
  26. Guatemala (8,163,000)
  27. Guinea Ecuatorial (447,000)
  28. Guyana (198,000)
  29. Guyana Francesa (13,000)
  30. Haití (1,650,000)
  31. Hondures (8,550,000)
  32. Islles Vírxenes Americanes (3,980)
  33. Israel (160,000)
  34. Italia (455,000)
  35. Kuwait (1,700)
  36. El Líbanu (2,300)
  37. Marruecos (960,706)
  38. Méxicu (122,859,000)
  39. Nicaragua (5,503,000)
  40. Nueva Zelanda (26,100)
  41. Países Baxos (17,600)
  42. Panamá (3,108,000)
  43. Paraguái (4,737,000)
  44. Perú (26,152,265)
  45. Portugal (1,750,000)
  46. Puertu Ricu (4,017,000)
  47. Reinu Xuníu (900,000)
  48. Rumanía (7,000)
  49. Rusia (1,200,000)
  50. Sáḥara Occidental (341,000)
  51. El Salvador (6,859,000)
  52. Suecia (39,700)
  53. Suiza (172,000)
  54. Trinidá y Tobagu (32,200)
  55. Turquía (29,500)
  56. Uruguái (3,542,000)
  57. Venezuela (31,321,000)
  58. Xapón (500,000)
  1. Méxicu (121,859,000)
  2. Estaos Xuníos d'América (58,900,000)
  3. Colombia (49,300,000)
  4. España (46,100,000)
  5. Arxentina (43,558,000)
  6. Venezuela (31,600,000)
  7. Perú (28,852,265)
  8. Chile (18,100,000)
  9. Ecuador (16,385,000)
  10. Guatemala (16,255,000)
  11. Cuba (11,556,000)
  12. República Dominicana (10,850,000)
  13. Bolivia (7,900,000)
  14. Hondures (7,867,000)
  15. Brasil (7,000,000)
  16. Francia (6,983,000)
  17. El Salvador (6,851,000)
  18. Nicaragua (6,503,000)
  19. Paraguái (4,837,000)
  20. Costa Rica (4,480,000)
  21. Panamá (3,900,000)
  22. Uruguái (3,482,000)
  23. Puertu Ricu (3,108,000)
  24. Filipines (2,900,000)
  25. Marruecos (2,580,000)
  26. Reinu Xuníu (2,350,000)
  27. Alemaña (1,850,000)
  28. Guinea Ecuatorial (1,400,000)
  29. Rumanía (1,000,000)
  30. Portugal (970,706)
  31. Xapón (500,000)
  32. Italia (486,000)
  33. Rusia (486,000)
  34. Sáḥara Occidental (342,000)
  35. Canadá (272,000)
  36. China (250,000)
  37. Guyana (198,000)
  38. Suiza (172,000)
  39. Israel (160,000)
  40. Australia (150,000)
  41. Belize (130,000)
  42. Curaçao (112,450)
  43. Aruba (105,000)
  44. Corea del Sur (90,000)
  45. Andorra (41,000)
  46. Suecia (39,700)
  47. Trinidá y Tobagu (32,200)
  48. Turquía (29,500)
  49. Nueva Zelanda (26,100)
  50. Países Baxos (17,600)
  51. Finlandia (17,200)
  52. Guyana Francesa (11,000)
  53. India (6,500)
  54. Bonaire (4,000)
  55. Islles Vírxenes d'EE.XX. (3,000)
  56. El Líbanu (2,300)
  57. Austria (1,970)
  58. Kuwait (1,700)

Clasificación llingüística

Pronunciación

L'alfabetu

El sistema fonolóxicu de l'castellán tien representación escrita per aciu del alfabetu llatín. D'esta miente, l'castellán emplega les lletres y fonemes que vienen darréu.

LletraNomeFonemes
A, aa/a/
B, bbe/b/
C, cce/k/ /θ/, en América /s/
Ch chcha/t͡ʃ/
D, dde/d/
E, ee/e/
F, fefe/f/
G, gge/g/ /x/
H, hhache—
I, ii/i/
J, jjota/x/ /h/
L, lele/l/
Ll, lldoble ele/ʝ/, en algunos dialeutos /ʎ/
M, meme/m/
N, nene/n/
Ñ, ñeñe/ɲ/
O, oo/o/
P, ppe/p/
Q, qcu/k/
R, rerre/r/, /ɾ/
S, sese/s/
T, tte/t/
U, uu/u/
V, vuve/b/
X, xequis/ks/
Y, yye, y griega/ʝ/
Z, zzeta/θ/, en América /s/

Clasificación

Familia Indoeuropea > Grupu Romance > Grupu Italooccidetal - subgrupu occidental > grupu Galoibéricu > grupu ibero-romance > Grupu Ibero-Occidental - Subgrupu Castellanu


Llingües romániques
Sardorrománicu Sardu
Iberorrománicu Galaicoportugués (Portugués • Gallegu • Gallegoasturianu • Fala de Xálima) • Asturlleonés (Asturianu • Lleonés • Mirandés • Estremeñu • Cántabru) • Castellanu • Navarroaragonés (Navarru • Aragonés)
Occitanorrománicu Gascón • Llinguadocianu • Provenzal • Catalán-valencianu-balear (Balear • Catalán • Valencianu)
Galorrománicu Llingües d'Oïl (Borbonés • Francés • Galó • Normandu • Picardu • Pictavín-santonxés • Franc-Comtois • Valón)
Galoitalianu Piamontés • Lombardu • Ligur • Emiliano-Romañol • Vénetu
Retorrománicu Romanche • Friulanu • Ladín
Italorrománicu Italianu • Corsu • Napolitanu • Sicilianu
Balcanorrománicu Dálmata • Rumanu • Macedorrumanu • Istriorrumanu • Meglenorrumanu


Referencies

Enllaces esternos

source: https://ast.wikipedia.org/wiki/Castellanu