Yıldırım Önal (11 Ekim 1931, İzmir - 10 Ekim 1982, İzmir), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu,[1] ve yönetmendir.
Kendine özgü konuşma biçimi ve etkileyici sesiyle oluşturduğu üslupla dikkati çekmiştir.
Hayatı
1931 yılında İzmir'de doğdu. 1953'te Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümünü bitirdi. Aynı yıl sahneye çıktığı Devlet Tiyatroları'nda, kısa bir ara dışında 1963'e değin oynadı. Schiller'den Maria Stuart (1953), Reşat Nuri Güntekin'den Tanrıdağı Ziyafeti (1954), Turgut Özakman'dan Güneşte On Kişi (1954), Cevat Fehmi Başkut'tan Harput'ta Bir Amerikalı (1955), Shakespeare'den On İkinci Gece (1955), Gerhart Hauptmann'dan Rose Bernd (1962) gibi oyunlarda rol aldı.Özellikle Edmund Morris'in Tahta Çanaklar (1956), Özakman'ın Duvarların Ötesi (1958) ve Tennessee Williams'ın Arzu Tramvayı'ndaki (1960) tiplemeleriyle büyük övgü topladı.
Sonraki yıllarda zaman zaman özel tiyatrolarda da çalıştı. Arena Tiyatrosu'nda oynadığı George Bernard Shaw'dan Sezar ve Kleopatra (1963) oyunuyla İlhan İskender Armağanı'nı kazandı. 1966 yılında Ertuğrul Anadol ile birlikte “Tiyatrom Topluluğu” adlı tiyatro topluluğunu kurdu. 1970'lerin ortalarında bir kez daha Devlet Tiyatroları'na döndü. 1977'de TRT'ye seslendirme yönetmeni oldu.
1970'lerde tiyatrodan koparak kendini sinema ve televizyon çalışmalarına verdi. 1973'te Dinmeyen Sızı filmindeki rolüyle Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü'nü kazandı.
1977 yılında TRT'de seslendirme yönetmeni oldu.
Önal, bir turne için gittiği İzmir'de beyin kanamasından öldü.
Ölümü ve hatırası
Yaşamının son yıllarında yaşadığı ekonomik sıkıntı yüzünden kazandığı Altın Portakal Ödülü'nü alışveriş karşılığı mahalle bakkalına vermiş; bakkal, Önal'ın ölümünden sonra ödülü kızına geri vermişti. Bu olayın anısına 1999'dan beri her yıl, bir sinema emekçisine Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında Yıldırım Önal Anı Ödülü verilmektedir.
Sanatçının Foto-Finiş dizi filmindeki "Karım Stella da beni terk etti" repliği ünlüdür.
Tiyatro oyunları
Rol aldığı tiyatro oyunları
- 1951: Cyrano de Bergerac (oyun): Turan Oflazoğlu - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1953: Güzel Helena: Selehattin Batu - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1953: Lady Frederick: W. Somerset Maugham - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1953: Şemsiyeli Adam: W. Diner\W. Morum - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Bir Ümit İçin: Emmanuel Robles - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Güneşte On Kişi: Turgut Özakman - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Onunikinci Gece: William Shakespeare - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Tanrı Dağı Ziyareti: Reşat Nuri Güntekin - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Tanrılar ve İnsanlar (Gılgameş): Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1954: Tilki (oyun): Ben Johnson - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1955: Genç Osman: Edmond Rostand - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1955: Harput'ta Bir Amerikalı: Cevat Fehmi Başkut - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1955: Haydutlar: Friedrich Schiller - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1955: Nora (Bir Bebek Evi): Henrik İbsen - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1955: Oğuz Ata: Selahttin Batu - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1956: III. Selim: Celal Esad Arseven - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1956: Korku (oyun): Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1956: Tahta Çanaklar: Edmund Morris - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1957: Onunikinci Gece: William Shakespeare - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1957: Sevmek (oyun): Paul Geraldy - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1958: Duvarların Ötesi: Turgut Özakman - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1959: Arzu Tranvayı: Tennessee Williams - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1959: Günden Geceye: Eugene O'Neill - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1960: Babamızın Evinde Hayat: Clarance Day\Howard Lindsay\Russel Crouse - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1960: Şair Ruhu: Eugene O'Neill - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1961: Bir Donkişot: Jean Anouilh - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1961: Kocaoğlan (oyun): Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1961: Kocaoğlan: Orhan Asena - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1962: Foto Finiş: Peter Ustinov - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1962: Rose Bernd: Gerhart Hauptmann - Ankara Devlet Tiyatrosu
- 1965: Köşebaşı: Ahmet Kutsi Tecer - Ankara Devlet Tiyatrosu
Yönettiği tiyatro oyunları
Filmografisi
| Yıl | Yapım | Rolü | Seslendirme | Not(lar) | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|
| 1964 | Hostes Hanım | [2] | |||
| 1969 | Vatan ve Namık Kemal | Namık Kemal | [3] | ||
| 1971 | Vahşi Çiçek | Enver | [4] | ||
| Çıplaklar | Yaşlı adam | [5] | |||
| Bayan Bacak Ve Tabanca Bıçak | [6] | ||||
| Sürgünden Geliyorum | Selim | [7] | |||
| Şimdi Silahlar Konuşacak / Pekos Bill | [8] | ||||
| Mavi Eşarp | Kerim | [9] | |||
| Aşk Hikâyesi | Rıfat Silahçıoğlu | [10] | |||
| Ayşegül | Emekli General Azmi Bey | [11] | |||
| Baba | Refik Kemal Bey | [12] | |||
| Sevimli Haydut | Nubar Terziyan | [13] | |||
| 1972 | Bir Pınar Ki | Atıf Kaptan | [14] | ||
| Aşkların En Güzeli | Atıf Yanyalı | [15] | |||
| Gece | [16] | ||||
| İlk Aşk | Doktor | [17] | |||
| Asi Kalpler | Adnan Pak | [18] | |||
| Vahşi Bir Kız Sevdim | Makedon Çete Reisi Nikola | [19] | |||
| Baskın | Emniyet Müdürü Tarık | [20] | |||
| Yaralı Kurt | Şakir | [21] | |||
| Şehvet Kurbanı | Veznedar Cahit Tangut | [22] | |||
| Sahtekar | Beyin | [23] | |||
| Kahbe / Bir Kız Böyle Düştü | Ferit Bey | [24] | |||
| Azat Kuşu | Selim Bey | [25] | |||
| Sisli Hatıralar | Seslendirme | [26] | |||
| Aşka Susayanlar / Seks Ve Cinayet | Seslendirme | [27] | |||
| Vukuat Var | Sedat Demir | [28] | |||
| Bir Garip Yolcu | Halit Usta | [29] | |||
| Dinmeyen Sızı | Kenan Demirsoy | [30] | |||
| 1973 | Gülerken Ağlayanlar | Kemal | [31] | ||
| Teslim Ol Baba | Kenan Aydın | [32] | |||
| Gurbetçiler | Kadir İkinci | [33] | |||
| Ablam | Seyis Osman Efendi | [34] | |||
| İhanet | Galip Toker | [35] | |||
| Kurt Yemini | [36] | ||||
| Lekeli Kadın | Ferit Bey | [37] | |||
| Kızım | Avukat Ferit Bey | [38] | |||
| Talihsizler | Osman | [39] | |||
| Rabia / İlk Kadın Evliya | İlahi Ses | [40] | |||
| 1974 | Düşmanlarım Çatlasın | Osman Nuri Nur | [41] | ||
| Fedai | Necdet | [42] | |||
| İstek | Ahmet | [43] | |||
| Mağlup Edilemeyenler | Baba | [44] | |||
| Tek Başına | Arif | [45] | |||
| Zindan | Baba Yorgo | [46] | |||
| Ceza | Hıfzı Baba | [47] | |||
| Zavallılar | Hacı | [48] | |||
| Zavallı | Aziz | [49] | |||
| 1976 | Gurbetçiler Dönüyor | Hıdır Ağa | [50] | ||
| Dar Geçit | Hüseyin Peyda | [51] | |||
| 1981 | Milcan | [52] | |||
| 1982 | Yaşamak Seninle Güzel | Muhteşem | [53] | ||
| 1984 | Fotoğraftakiler | Dizi / TRT 1 | [54] |
Ödüller
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "TSA' da Yıldırım Önal". 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2023.
- ^ "SinemaTürk'te Hostes Hanım". sinematurk.com. SinemaTürk. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Vatan ve Namık Kemal". sinematurk.com. 3 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Vahşi Çiçek". sinematurk.com. 3 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Çıplaklar". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Bayan Bacak Ve Tabanca Bıçak". sinematurk.com. 14 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Sürgünden Geliyorum". sinematurk.com. 27 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Şimdi Silahlar Konuşacak / Pekos Bill". sinematurk.com. 13 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Mavi Eşarp". sinematurk.com. 14 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Aşk Hikâyesi". sinematurk.com. 27 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Ayşegül". sinematurk.com. 10 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Baba". sinematurk.com. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Sevimli Haydut". sinematurk.com. 14 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Bir Pınar Ki". sinematurk.com. 12 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Aşkların En Güzeli". sinematurk.com. 22 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Gece". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te İlk Aşk". sinematurk.com. 12 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Asi Kalpler". sinematurk.com. 14 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Vahşi Bir Kız Sevdim". sinematurk.com. 23 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Baskın". sinematurk.com. 25 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Yaralı Kurt". sinematurk.com. 3 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Şehvet Kurbanı". sinematurk.com. 27 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Sahtekâr". sinematurk.com. 1 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Kahbe / Bir Kız Böyle Düştü". sinematurk.com. 12 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Azad Kuşu". sinematurk.com. 23 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Sisli Hatıralar". sinematurk.com. 14 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Aşka Susayanlar / Seks Ve Cinayet". sinematurk.com. 19 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Vukuat Var". sinematurk.com. 15 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Bir Garip Yolcu". sinematurk.com. 13 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Dinmeyen Sızı". sinematurk.com. 8 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Gülerken Ağlayanlar". sinematurk.com. 13 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Teslim Ol Baba". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Gurbetçiler". sinematurk.com. 27 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Ablam". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te İhanet". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Kurt Yemini". sinematurk.com. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Lekeli Kadın". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Kızım". sinematurk.com. 19 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Talihsizler". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Rabia / İlk Kadın Evliya". sinematurk.com. 31 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Düşmanlarım Çatlasın". sinematurk.com. 17 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Fedai". sinematurk.com. 14 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te İstek". sinematurk.com. 25 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Mağlup Edilemeyenler". sinematurk.com. 18 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Tek Başına". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Zindan". sinematurk.com. 19 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Ceza". sinematurk.com. 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Zavallılar". sinematurk.com. 10 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "TSA'da Zavallı". tsa.org.tr. TSA. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Gurbetçiler Dönüyor". sinematurk.com. 30 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Dar Geçit". sinematurk.com. 31 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Milcan". sinematurk.com. 31 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Yaşamak Seninle Güzel". sinematurk.com. 11 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "SinemaTürk'te Fotoğraftakiler". sinematurk.com. 16 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.