Formulaz tahta arabalarla yapılan bir yarış organizasyonudur. İsmi "Formula" ve "Laz" kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Buna karşın yarış tümüyle yöreye özgü geleneksel kültürü içermektedir.

Tarihçe

Bölgede 1900'lü yıların başlarından beri Tahta araba yarışlarının izine rastlanmaktadır. Bir çocuk oyuncağı olarak günümüze kadar gelen yarış ve oyun karışımı bu olgu uzun süre Rize'nin Ardeşen ilçesinin Tunca beldesinde yapılagelmiştir.

Tahta araba yarışlarının Formulaz organizasyonu olarak olgunlaşmasının altında Tunca Beldesi Esentepe Mahallesi gençlerinin yönlendirmesi, Mahalle halkı, Tunca Belediyesi ve tüm Tunca Vadisi sakinlerinin desteği yatmaktadır. Bir çocuk oyununun kayda değer ilgi gösterilen bir festivale dönüşmesi, 2009 yılında böyle ortak bir katkıyla mümkün olabilmiştir.

2009 yılında başlayan bu etkinlik Tunca Belediyesi, Tunca bölge halkının ve esnaflarının katkıları ile finanse edilmiş 2011 yılından sonra ise marka değerini alternatif sporlarla güçlendiren RED BULL'un sponsorluğunda sürdürmüştür.

2024 yılında FormuLaz ilk kez Rize dışında, Erzincan'daki Ergan Dağı Kayak Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir.[1]

Amaç

Bu etkinlikle özellikle Tunca Beldesinin tanıtımını sağlamak, unutulmaya yüz tutmuş örf ve adetleri gün yüzüne çıkarmak, Tunca vadisinin görsel ve doğa güzelliklerini turizme kazandırarak ekonomik ve sosyal açıdan gelişmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Bu kapsamda bölgede kullanılan ve keçi yününden yapılan kıl çorabını, uzun yıllardan beri ayakkabı olarak kullanılan kara lastik, yarış kıyafetleri içerisinde kullanılmış, ayrıca bölgede yabani hayvanların tarlalardan uzaklaştırmak için kullanılan patlama sesi çıkaran ismi Lazca olan xaşattule’yi yarışa start vermek için kullanılmıştır.

Kuralları

Örnek bir Formulaz aracı

Tunca Formulaz Tahta Araba Şenlikleri bu tür organizasyonların öncüsü olmakla birlikte aynı zamanda özgünlüğü tescillenmiş tek organizasyondur. Bu tescille birlikte Formulaz'ın kuralları da belirlenmiştir. Buna göre;

Formulaz aracı;

  • Tümüyle el yapımı olmalıdır.
  • Tümüyle ahşap malzemeden oluşturulacağı gibi; montaj desteği sırasında kullanılacak çivi dışında metal aksam kullanımı yasaktır.
  • Araca içinden veya dışından herhangi bir enerji desteği verilmesi; motor aksamı veya itici güce sahip cihazların kullanılması yasaktır.
  • Araca boya, vernik, arma vs. yapılması yasaktır.
  • Aracı yönlendirecek bir direksiyon, yavaşlamasını sağlayacak fren sistemi ve en az 4 tekerleği bulunmalıdır.
  • Aracın azami uzunluğu 1,70m olmalıdır.
  • Aracın azami genişliği 0,70m olmalıdır.
  • Aracın yerden yüksekliği azami 0,25m olmalıdır.

Formulaz pilotunun;

  • Kıl çorap ve lastik ayakkabı giymeleri zorunludur.[2]

Yarış Alanı

Formulaz, ilk yapıldığı 2009 yılından 2023 yılına kadar Ardeşen - Tunca köy yolu üzerinde düzenlenen 1.600m'lik yarış parkurunda yapılmaktaydı.[3] Organizasyon 2025 yılında DOKAP, Tunca Belediyesi ve FormuLaz Derneği işbirliği ile, izleyicilerin yarışı farklı noktalardan izleyebilecekleri, güvenlikli ve trafiğe kapalı olarak yapılan 1000m'lik yeni yarış alanına taşında.[4]

Sonuçlar

Formulaz Şeref Kürsüsü
Yıl Kaç Şampiyon Yarış 2.si Yarış 3.sü Özel Tasarım Ödülü Ana Sponsor
2009[5] 1. Tanju (Vayit) Çakır Recep Çakır Murat Çakır Verilmedi Tunca Belediyesi
2010[6] 2. Recep Çakır Muhammed Çakırusta Murat Çakır Hasan Terzioğlu Tunca Belediyesi
2011[7] 3. Hamit Emrah Gül Ahmet Gül Musa Köse İsmail Bayrak Red Bull
2012[8] 4. Hasan Büyüksofuoğlu Serhat Kurkut Recep Çakır İsmail Bayrak Red Bull
2013[9] 5. Erkan Kurkut Serhat Kurkut Bilal Erkan İsmail Bayrak Red Bull
2014[10] 6. Ahmet Gül Hasan Büyüksofuoğlu Fatih Çukur Şener Kurkut (Laztang) Red Bull
2015[11] 7. Ahmet Gül Maksut Çakır Recep Çakır Mehmet Gül (Lazbulans) Red Bull
2016[12] 8. Serhat Kurkut Murat Gül Fatih Çukur Recep Çakır Red Bull
2017[13] 9. Ahmet Gül Recep Çakır Serhat Kurkut İsmail Bayrak Red Bull
2018[14] 10. Muhammet Ali Çivil Levent Gül Mesut Yılmaz Çakır Halim Tüfekçi Red Bull, KTB
2019[15] 11. Kenan Sofuoğlu Fatih Çukur M.Kuyumcu, A.Büyüksofuoğlu, L.Gül İsmail Bayrak Red Bull, KTB
2020[16] Covid19 Pandemisi nedeniyle yapılmamıştır.
2021[17] 12. Fatih Çukur Gani Sarı Muhammet Kuyumcu Turan Selimoğlu Red Bull
2022[18] 13. Fatih Çukur Muhammed Karaman Ahmet Gül Turan Selimoğlu Red Bull
2023[19] 14. Muhammed Karaman Levent Gül Hızır Kulaber Turan Selimoğlu Red Bull
2024[20] İptal edilmiştir
2025[21] 15. Gani Sarı Rıdvan Kesici Tuncay Kılıç Rıdvan Kesici Red Bull
Formulaz Kadınlar Şampiyonu Kürsüsü*
Yıl Kaç Şampiyon Yarış 2.si Yarış 3.sü
2017[13] 9. Sündüz Özel Bircan Ayrılmış Merve Tepelioğlu
2018[14] 10. Nesli Avcı Eda Ataseven Bircan Ayrılmış
2019[15] 11. Bilge Çakır Bircan Ayrılmış (yok)
2020[16] Covid19 Pandemisi nedeniyle yapılmamıştır.
2021[17] 12. Bilge Çakır Leyla Çukur Bahar Tekinel
2022[18] 13. Leyla Çukur Bircan Ayrılmış (yok)
2023[19] 14. Leyla Çukur Bilge Çakır Hilal Kulaber
2024[20] İptal edilmiştir.
2025[21] 15. Bilge Çakır Hilal Kulaber Elif Yerebakan
Formulaz Şampiyonlar Şampiyonu Kürsüsü*
Yıl Kaç Şampiyon Yarış 2.si Yarış 3.sü
2014[10] 6. Recep Çakır Hamit Emrah Gül Hasan Büyüksofuoğlu

2009-2013 arasında şampiyon olmuş 5 şampiyonun yarıştığı süper final.

2025 yılında düzenlenen 15. FormuLaz'da 45'i erkek, 15'i kadın toplam 60 yarışmacı katılmıştır.[22]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "FormuLaz yarışları nefes kesti! İlk kez Rize'nin dışında yapıldı". Milliyet. 20 Ekim 2024. 
  2. ^ "Red Bull Formulaz Hakkında Tüm Bilgiler". RedBull. 23 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2013. 
  3. ^ "Karadeniz'den bir kez daha Red Bull Formulaz geçti!". Redbull. resbull.com. 23 Ağustos 2018. 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2025. 
  4. ^ "Tahta arabalar, Red Bull Formulaz'da yarışacak". Anadolu Ajansı. aa.com.tr. 20 Ağustos 2025. 20 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2025. 
  5. ^ "Tunca'da 'Tahtaralli' Şenliği". gazetevice.net. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2013. 
  6. ^ "Formulaz: Tahta Araba Şenliği". İkizdere.net. 15 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2013. 
  7. ^ "RED BULL FORMULAZ 2011 RİZE'DE GERÇEKLEŞTİRİLDİ". RedBull. 14 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2013. 
  8. ^ "RED BULL FORMULAZ RİZE'DE FIRTINA GİBİ ESTİ". 14 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2013. 
  9. ^ "Böyle olur lazın Formulası!". Star Gazete. 15 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2013. 
  10. ^ a b "Formulaz'a Kenan Sofuoğlu damga vurdu!". Sabah Gazete. 22 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2014. 
  11. ^ "Ses ver Tunca FormuLaz Yine Uçurdu". Ardeşen'in Sesi. 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2015. 
  12. ^ "Formulaz nefes kesti". Objektif Haber. 22 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2016. 
  13. ^ a b "Karadeniz'in En Hızlıları Belli Oldu!". Redbull. 22 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  14. ^ a b "Karadeniz'den Bir Kez Daha Red Bull Formulaz Geçti!". Redbull. 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  15. ^ a b "Tahta Arabalar 11. Kez Red Bull Formulaz'da Yarıştı". Redbull. 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  16. ^ a b "Formulaz 2020 Yarışlarına Koronavirüs Arası". Lazhaber53. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  17. ^ a b "Red Bull Formulaz Eğlenceli Anlara Sahne Oldu". Redbull. 24 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2021. 
  18. ^ a b "Red Bull Formulaz'ın En Hızlıları Belli Oldu". Redbull. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2021. 
  19. ^ a b "Red Bull Formulaz'ın En Hızlıları Belli Oldu". Son-An Gazetesi. 28 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2023. 
  20. ^ a b "Formulaz Tahta Araba Yarışları Bu Yıl Yapılmayacak". Haber53. 29 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2020. 
  21. ^ a b "Red Bull Formulaz 2025'te neler oldu?". Redbull. 17 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2025. 
  22. ^ "Rize'de Formulaz etkinliği düzenlendi". Sporx. 24 Ağustos 2025. 

[1]

  1. ^ "FormuLAZ Tahta Araba Yarışları". Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. 
source: http://tr.wikipedia.org/wiki/Formulaz