Nyekar (Aksara Sunda: ᮑᮨᮊᮁ) nyaéta hiji tradisi masarakat Sunda mangrupa kagiatan ngadatangan atawa Ziarah ka makam kulawarga, baraya, atawa luluhur anu geus tilar dunya. Ieu kagiatan biasana dilaksanakeun dina waktu-waktu husus, saperti sateuacan asup bulan Ramadan (mapag saum) sarta sateuacan atawa saatos dinten Idul Fitri.[1]
Étimologi
Kecap Nyekar asalna tina kecap basa Sunda sekar, anu hartosna "kembang". Nyekar hartosna "masangkeun kembang" atawa "ngawurkeun kembang" luhureun makam kulawarga. Ieu simbul tina rasa hormat sarta kanyaah anu hirup kénéh ka anu geus maot, ambéh arwahna "seungit" ku du'a-du'a anu dipanjatkeun.[2]
Tata Cara sarta Paripolah
Dina tradisi Sunda, nyekar téh lain ngan saukur datang ka kuburan, tapi aya sababaraha paripolah anu biasa dilakukeun:
- Beresih Makam: Ngabébéréskeun jukut liar sarta miceun dangdaunan garing anu aya luhureun makam.
- Ngawurkeun Kembang: Biasana maké kembang tujuh rupa (mawar, malati, kananga, jste.) sarta cai mawar anu seungit.
- Ngapuikeun Du'a: Maca ayat-ayat suci Al-Qur'an (saperti surat Yasin) sarta du'a pikeun kasalametan ahli kubur.
Ajén Filosofis sarta Sosial
Tradisi nyekar miboga ajén anu jero dina budaya Sunda:
- Éling ka Maot (Mengingat Kematian): Nyekar jadi panginget yén sakabéh anu hirup bakal pinanggih jeung pati, sahingga jalma kudu leuwih wijaksana dina hirupna.
- Silaturahmi Langgeng: Sanajan geus béda dunya, hubungan batin antara anu hirup jeung anu geus maot tetep dijaga ngaliwatan du'a.
- Solidaritas Kulawarga: Nyekar mindeng jadi momen ngumpulna baraya anu geus lila teu panggih, sahingga nguatkeun deui tali baraya.
Dadasar Agama
Tradisi nyekar atanapi ziarah kubur miboga dadasar anu kiat dina ajaran Islam, boh tina ayat Al-Qur'an mangrupa panginget kana pati, boh tina hadits Rasulullah SAW.
Al-Qur'an
Islam ngajarkeun yén sakabéh anu hirup pasti bakal pinanggih jeung [[pat , sakumaha anu kaunggel dina Surat Ali Imran ayat 185:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ...
Kagiatan nyekar jadi salah sahiji cara pikeun manusa introspeksi diri (muhasabah) sarta éling yén dunya téh ngan saukur tempat panyimpangan samentara.
Hadits
Dina awal mangsa Islam, Rasulullah SAW kantos nyaram ziarah kubur, nanging ti saatos éta anjeunna ngawidian sarta nganjurkeunana pikeun panginget akherat. Sakumaha anu diriwayatkeun ku Imam Muslim:
"Ti batan kuring kungsi nyaram maraneh ziarah kubur, maka ayeuna mah pék geura ziarah kubur, sabab saéstuna ziarah kubur téh bisa ngélingkeun maraneh kana akherat." (HR. Muslim No. 977)
Salian ti éta, hadits ngeunaan do'a barudak anu soléh pikeun kolotna ogé jadi dadasar naha urang Sunda kacida mulyakeunana tradisi nyekar: "Nalika anak Adam (manusa) tilar dunya, maka pegat sakabéh amalna iwal ti tilu perkara: sodakoh jariah, élmu anu mangpaat, sarta anak soléh anu ngadu'akeunana." (HR. Muslim).
Bédana Nyekar sareng Ziarah Umum
Sanaos sacara umum hartosna sami, istilah Nyekar leuwih deukeut jeung tradisi satemp anu miboga ritual budaya (ngawurkeun kembang), sedengkeun Ziarah leuwih condong kana istilah agama anu sipatna umum sarta fokus kana ibadah du'a.