Die Chagos-argipel (/ˈtʃɑːɡoʊs/ of /ˈtʃɑːɡəs/; Engels: Chagos Archipelago, voorheen: Bassas de Chagas[1] en later ook Oil Islands, bekend as Foalhavahi (ފޯޅަވަހި) in Dhivehi, as Phehandweep (फेहंद्वीप) in Hindi en ander Noord-Indiese tale en as as Paeikaana Theevukal (பேகான தீவுகள்) in Tamil) is 'n argipel in die noord-sentraale Indiese Oseaan, wat uit 7 atolle bestaan. Die argipel lê 500 kilometer suid van die Maledive en sowat 1 900 kilometer oos van die Seychelle.
Die Chagos-argipel is 'n belangrike strategiese punt en is onder militere beheer van die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State. Die argipel het 'n bevolking van 4 000 (net soldate en burgerlike gekontrakteerde personeel) in 2010 gehad en het 'n oppervlakte van 63,17 km². Die hoofstad en grootste stad is Diego Garcia, wat asook die hoofeiland en enigste bewoonde atol is. Die Chagos-argipel vorm die laaste Britse oorsese gebied, die Britse Indiese Oseaangebied, in die Indiese Oseaan en is 'n belangrike vloot- en lugmagbasis.
Omstrede gebied
Die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering het in 2017 besluit om die Internasionale Geregshof in Den Haag se mening te vraag oor die wettigheid van die Chagos-argipel se status. In die koloniale tyd was dit onderdeel van die Britse kolonie Mauritius, maar die Verenigde Koninkryk het dit afgeplits en behou, die bevolking van Diego Garcia gedwing om die eiland te verlaat en dit aan die Verenigde State verhuur. Mauritius eis die gebied op. Die stemming in die Algemene Vergadering het 94 stemme ten gunste van Mauritius se eise, 65 onthoudings en slegs 15 teen opgelewer. Suid-Afrika het toegestem, die meeste ander lede van die Europese Unie het hulle van stemming onthou.[2][3]
In 2025 het Brittanje 'n ooreenkoms onderteken om die Chagos-argipel aan Mauritius terug te gee, terwyl die Britte die militêre basis vir 99 mag gebruik. Die ooreenkoms kan vir nog 40 jaar na die aanvanklike tydperk verleng word en vir 'n bykomende tydperk daarna.[4]
| Atol/Rif/Bank (alternatiewe naam) | type | Oppervlakte (km²) | Aantal eilande | Ligging | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Land | Totaal | |||||||
| 0 | naamlose bank | oorstroomde bank | – | 3 | – | 04°25′S 72°36′O / 4.417°S 72.600°O | ||
| 1 | Colvocoresses Reef | oorstroomde atol | – | 10 | – | 04°54′S 72°37′O / 4.900°S 72.617°O | ||
| 2 | Speakers Bank | onoorgroei atol | >0 | 582 | 1) | 04°55′S 72°20′O / 4.917°S 72.333°O | ||
| 3 | Blenheim Reef (Baixo Predassa) | onoorgroei atol | 0,02 | 37 | 4 | 05°12′S 72°28′O / 5.200°S 72.467°O | ||
| 4 | Benares Shoals | oorstroomde rif | – | 2 | 05°15′S 71°40′O / 5.250°S 71.667°O | |||
| 5 | Peros Banhos | atol | 13 | 503 | 32 | 05°20′S 71°51′O / 5.333°S 71.850°O | ||
| 6 | Salomon Islands | atol | 5 | 36 | 11 | 05°22′S 72°13′O / 5.367°S 72.217°O | ||
| 7 | Victory Bank | oorstroomde atol | – | 21 | – | 05°32′S 72°14′O / 5.533°S 72.233°O | ||
| 8a | Nelsons Island | Dele van die mega-atol Great Chagos Bank | 0,81 | 12642 | 1 | 05°40′53″S 72°18′39″O / 5.68139°S 72.31083°O | ||
| 8b | Three Brothers (Trois Frères) | 0,37 | 3 | 06°09′S 71°31′O / 6.150°S 71.517°O | ||||
| 8c | Eagle Islands | 2,63 | 2 | 06°12′S 71°19′O / 6.200°S 71.317°O | ||||
| 8d | Danger Island | 0,66 | 1 | 06°23′00″S 71°14′20″O / 6.38333°S 71.23889°O | ||||
| 9 | Egmont Islands | atol | 4 | 29 | 7 | 6°40′S 71°21′O / 6.667°S 71.350°O | ||
| 10 | Cauvin Bank | oorstroomde atol | – | 12 | – | 06°46′S 72°22′O / 6.767°S 72.367°O | ||
| 11 | Owen Bank | oorstroomde bank | – | 4 | – | 06°48′S 70°14′O / 6.800°S 70.233°O | ||
| 12 | Pitt Bank | oorstroomde atol | – | 1317 | – | 07°04′S 72°31′O / 7.067°S 72.517°O | ||
| 13 | Diego Garcia | atol | 30 | 174 | 42) | 07°19′S 72°25′O / 7.317°S 72.417°O | ||
| 14 | Ganges Bank | oorstroomde atol | – | 30 | – | 07°23′S 70°58′O / 7.383°S 70.967°O | ||
| 15 | Wight Bank | 3 | 07°25′S 71°31′O / 7.417°S 71.517°O | |||||
| 16 | Centurion Bank | 25 | 07°39′S 70°50′O / 7.650°S 70.833°O | |||||
| Chagos-argipel | Argipel | 63,17 | 15427 | 64 | 04°54' tot 07°39'S 70°14' tot 72°37' O | |||
| 1) 'n aantal droog sand kaaien | ||||||||
| 2) hoofeiland en drie eilandjies in die noordelike einde | ||||||||
Verwysings
- ↑ (en) "Track of the Calcutta East Indiaman, over the Bassas de Chagas in the Indian Ocean". Catalogue.nla.gov.au. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Junie 2018. Besoek op 21 Junie 2012.
- ↑ (en) Sengupta, Somini (22 Junie 2017). "U.N. Asks International Court to Weigh In on Britain-Mauritius Dispute". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Desember 2019. Besoek op 23 Junie 2017.
- ↑ (en) "Chagos legal status sent to international court by UN". BBC. 22 Junie 2017. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 April 2020. Besoek op 23 Junie 2017.
- ↑ (en) Annabelle Dickson (26 Junie 2025). "UK warned of threat from China when Chagos deal expires". Politico. Besoek op 27 Junie 2025.
Eksterne skakels
- (en) "Chagos Archipelago". Encyclopædia Britannica. Besoek op 29 Junie 2025.
